Work life balance to hasło, które pojawia się wszędzie- w poradnikach o szczęśliwym życiu, na LinkedInie, w reklamach aplikacji do medytacji. Ale co tak naprawdę znaczy? Czy chodzi o to, żeby pracować 8 godzin, potem wyłączyć komputer i mieć idealnie zaplanowany czas na sport, gotowanie i spokojny sen? A może to kolejna rzecz, którą trzeba „osiągnąć”, najlepiej jak najszybciej? Dziś przyglądamy się, czym naprawdę jest równowaga między pracą a życiem prywatnym, z konkretem spojrzeniem na to, co w ogóle da się w tej kwestii zrobić — a co warto odpuścić.
Czym jest work life balance?
Niektórym daje spokój, innym ciśnienie. Dla jednej osoby oznacza kończenie pracy o 17:00 i odcięcie się od służbowego maila. Dla drugiej możliwość wzięcia wolnego popołudnia bez poczucia winy, bo wieczorem i tak chętnie dokończy projekt. Work life balance nie ma jednej definicji. I dobrze. Pojęcie równowagi między pracą a życiem prywatnym długo funkcjonowało w formie bardzo uproszczonej: jako próba rozdzielenia dwóch światów. Ale życie rzadko daje się podzielić na równe części. Praca to nie tylko etat- to też ambicje, bezpieczeństwo finansowe, relacje. A „życie” to niekoniecznie czas wolny. To również opieka nad kimś bliskim, obowiązki, emocje. Dlatego dla każdej osoby balans będzie wyglądał inaczej. Ktoś, kto wychowuje małe dziecko, potrzebuje innego rytmu niż freelancer, który kocha swoją pracę i nie widzi problemu w tym, że przegląda briefy w sobotę rano. Osoba introwertyczna może potrzebować więcej samotności po pracy, żeby naprawdę odpocząć. Ekstrawertyk odwrotnie: czuje się lepiej, gdy po biurze idzie prosto na spotkanie z ludźmi.
Ważne więc, żeby nie dać sobie narzucić jednej wersji „zdrowej równowagi”, tylko zdefiniować ją samodzielnie. Co to znaczy „mieć przestrzeń dla siebie”? Co mi daje energię, a co ją odbiera? Jak chcę, żeby wyglądał mój dzień, tydzień, miesiąc? To są pytania, które warto sobie zadać częściej niż raz w roku przy postanowieniach noworocznych. Work life balance to nie cel, który raz osiągamy i mamy z głowy. To coś, co się zmienia razem z nami. W różnych momentach życia potrzebujemy różnych rzeczy — i to zupełnie normalne. Liczy się nie perfekcja, tylko świadomość tego, czego naprawdę chcemy i jak to w miarę możliwości zorganizować.
Po co nam work life balance?
Choć termin „work life balance” pojawił się w latach 70. i 80. XX wieku, jego korzenie sięgają znacznie wcześniej. Już w XIX wieku ruchy robotnicze walczyły o skrócenie czasu pracy, co doprowadziło do wprowadzenia 8-godzinnego dnia pracy. W 1938 r. w USA ustalono 44-godzinny tydzień pracy, co było krokiem w stronę równowagi między życiem zawodowym a prywatnym. Współcześnie, mimo różnorodnych potrzeb, każdy z nas w pewnym stopniu potrzebuje tej równowagi. Oto dlaczego:
Troska o zdrowie: Permanentny brak granic między pracą a życiem osobistym potrafi prowadzić do wypalenia- i to nie tylko zawodowego. Chroniczne zmęczenie, trudności ze snem, drażliwość, problemy trawienne, stany lękowe- to wszystko może być efektem długotrwałego przestymulowania. I choć kawa, dopamina z kolejnych powiadomień z social mediów i siłownia po pracy potrafią przez chwilę zagłuszyć sygnały z ciała, organizm wcześniej czy później się upomni. Work life balance to nie fanaberia, tylko inwestycja w długoterminowe zdrowie- i fizyczne, i psychiczne.
Dbanie o relacje: Nie da się budować bliskich relacji w trybie „w międzyczasie”. Potrzebujemy obecności, uwagi i czasu, który nie jest zlepkiem resztek energii po zbyt długim dniu pracy. Brak równowagi sprawia, że stajemy się mniej dostępni dla innych- emocjonalnie, fizycznie i mentalnie. Z kolei świadome zarządzanie swoim czasem i energią pozwala utrzymać kontakt z tymi, którzy są dla nas ważni — bez poczucia winy, że coś zaniedbujemy. Relacje to nie dodatek do życia — to jego rdzeń. A balans daje im przestrzeń do istnienia.
Prawdziwa efektywność: Wbrew pozorom, praca po godzinach nie zawsze równa się większej efektywności. Wręcz przeciwnie. Bez odpoczynku i czasu na „nicnierobienie” spada nasza zdolność do koncentracji, kreatywnego myślenia i rozwiązywania problemów. Zbalansowany styl życia to nie tylko korzyść dla naszej prywatności- to też realna wartość dla pracy, którą wykonujemy. Zmęczony mózg nie wymyśli nic przełomowego. Odświeżony- może wszystko.
Przestrzeń na łapanie oddechu: Kiedy nie mamy przestrzeni poza pracą, zaczynamy się z nią utożsamiać. A przecież to tylko jedna z ról, jakie pełnimy. Dla wielu osób kluczowa dla samopoczucia okazuje się możliwość bycia „kimś więcej” niż tylko specjalistą od Excela, twórczynią contentu czy liderem zespołu. Równowaga daje szansę na rozwój pasji, naukę czegoś nowego, spotkania z ludźmi z innych światów. Pozwala nie tylko ładować baterie, ale też budować tożsamość, która nie kończy się na tytule w mailu.
Realizowanie różnych ról: Brak work-life balance najmocniej uderza w osoby, które poza pracą zawodową mają jeszcze dodatkowe obowiązki — opiekę nad dziećmi, starszymi rodzicami, gospodarstwo domowe. Dotyczy to często kobiet, ale nie tylko. Jeśli środowisko pracy nie daje przestrzeni na elastyczność, możliwość wzięcia urlopu czy pracy hybrydowej, to osoby z większą „życiową odpowiedzialnością” wypadają z obiegu. Balans to więc nie tylko komfort — to element systemu, który może być bardziej sprawiedliwy. A to przekłada się na bardziej zróżnicowane i otwarte miejsca pracy.
Work life balance w praktyce
Zamiast traktować work life balance jako statyczny cel, warto postrzegać to jako dynamiczny proces, który wymaga regularnego dostosowywania do zmieniających się warunków życiowych i zawodowych. Nie ma jednej uniwersalnej liczby godzin pracy, która gwarantuje równowagę. Zalecenia różnią się w zależności od kraju, branży i indywidualnych potrzeb. Na przykład w krajach OECD pełnoetatowi pracownicy poświęcają średnio 63% dnia (około 15 godzin) na sen, posiłki i czas wolny. Ważniejsze niż konkretna liczba godzin jest jakość czasu spędzanego w pracy. Badania wskazują, że pracownicy, którzy potrafią skutecznie oddzielić życie zawodowe od prywatnego, czyli np. nie odbierają telefonów i nie sprawdzają maili po godzinach pracy, są bardziej zaangażowani i produktywni.
A co z prawdziwym urlopem? Regularne przerwy są kluczowe dla utrzymania równowagi. Badania pokazują, że po dwóch-trzech dniach urlopu ludzie zaczynają lepiej spać i odczuwają mniejszy stres. Warto planować urlopy z wyprzedzeniem, aby uniknąć wypalenia zawodowego i poprawić jakość życia. Niektóre firmy wprowadzają politykę zbiorowego urlopu, gdzie wszyscy pracownicy biorą wolne w tym samym czasie, co pozwala na pełne odłączenie się od pracy. Warto też pamiętać, aby nie czekać z dbaniem o życiową równowagę do wymarzonych wakacji! Jakie praktyki mogą pomóc Ci utrzymać work life balance na co dzień? Oto nasze typy:
Ustalanie granic: Określenie godzin pracy i trzymanie się ich pomaga w oddzieleniu życia zawodowego od prywatnego.
Regularne przerwy: Krótkie przerwy w ciągu dnia pracy pomagają w utrzymaniu koncentracji i energii.
Elastyczność: Możliwość dostosowania godzin pracy do indywidualnych potrzeb zwiększa satysfakcję i efektywność.
Wsparcie społeczne: Spędzanie czasu z rodziną i przyjaciółmi oraz angażowanie się w hobby przyczynia się do lepszego samopoczucia.
Technologie wspierające: Aplikacje do zarządzania czasem i zadaniami mogą pomóc w utrzymaniu porządku i redukcji stresu.
Twoja praca nie pozwala Ci na utrzymanie życiowego balansu i za bardzo miesza Ci w emocjach? Być może warto się zastanowić, czy nie jest toksyczna. Więcej o tym, jak rozpoznać toksyczne środowisko zawodowe przeczytasz w naszym artykule.
Monika Dąbrowska
Odkąd pamiętam moje życie było związane z pracą nad ciałem – najpierw pływałam, potem grałam w siatkówkę, równolegle zakochałam się w nartach, a wreszcie trafiłam na jogę i przy niej pozostanę już na zawsze. To był mój pierwszy przemyślany krok w holistycznej pracy nad sobą. Po nim nastąpiły kolejne, odżywianie, świadoma pielęgnacja, praca nad emocjami, własnymi barierami i wiele innych. Gdzieś pośrodku tej drogi zrodził się pomysł na portal Twig.pl, który ma być inspiracją dla innych (i dla mnie) do wprowadzania dobrych praktyk w codzienności. Rozpoczynając ten projekt zostawiłam za sobą dotychczasowe życie zawodowe związane z marketingiem i reklamą i pracą w takich branżach jak moda i uroda. Na co dzień nie mogę żyć bez książki, filmu i teatru. Na mojej ścieżce edukacji pojawiła się nawet szkoła aktorska, pierwsza życiowa lekcja otwartości. Kolejne odebrałam podróżując. Coraz więcej miejsca w moim życiu zajmuje natura. Latem uciekam z Warszawy (w której mieszkam) nad Narew, gdzie trochę zdradzam jogę pływając na wakeboardzie albo po prostu gapiąc się w słońce.
